Croeso i Wefan newydd Cyngor Cymuned Fali

Yma cewch wybodaeth werthfawr ar gyfer trigolion ac ymwelwyr i Fali, gan gynnwys:

NEWYDDION

Datganiad i’r wasg

Dim streic – casgliadau gwastraff / ailgylchu fel arfer wythnos nesaf

Ni fydd gweithwyr Biffa - contractwr gwastraff ac ailgylchu’r Cyngor Sir – yn mynd ar streic wythnos nesaf.

Ni cheir gweithredu diwydiannol nawr rhwng Dydd Llun, Ebrill 22ain  a Dydd Sul, Ebrill 28ain ar ôl cytundeb tâl rhwng Biffa a’i staff.

Dywedodd llefarydd ar ran Cyngor Sir Ynys Môn, “Rydym yn falch bod trafodaethau rhwng Biffa a chynrychiolwyr undeb wedi arwain at gytundeb ac yn ddiolchgar iddynt am adfer y sefyllfa heb effaith ar drigolion Môn. Mae’r gweithredu diwydiannol nawr wedi ei ganslo a bydd ein gwasanaethau casglu gwastraff a glanhau yn parhau fel arfer wythnos nesaf.” “Cynghorir trigolion yr Ynys i roi eu biniau a chynhwysyddion ailgylchu allan yn y man arferol erbyn 7.00yb a byddent yn cael eu casglu fel yr arfer.”

Dylid nodi y bydd Canolfannau Ailgylchu Gwastraff Domestig Penhesgyn a Gwalchmai ar agor yn unol â’u horiau arferol. Ewch i’n gwefan https://www.ynysmon.gov.uk/cy/Trigolion/Biniau-ac-ailgylchu/Canolfannau-ailgylchu-a-banciau-ailgylchu/Canolfannau-ailgylchu.aspx am ragor o wybodaeth.

Diwedd 18.4.19

Am ragor o fanylion: Gethin Jones, Uned Gyfathrebu (01248) 752130

 


Hysbysiad o Gyfethol - Ward Llanynghenedl
RHODDIR HYSBYSIAD TRWY HYN fod Cyngor Cymuned Y Fali yn bwriadu Cyfethol un aelod i lenwi’r lle gwag sydd ar gael ar gyfer Cynghorydd yn Ward Llanynghenedl.

Hysbysiad o Gyfethol - Ward Pentref
RHODDIR HYSBYSIAD TRWY HYN fod Cyngor Cymuned Y Fali yn bwriadu Cyfethol un aelod i lenwi’r lle gwag sydd ar gael ar gyfer Cynghorydd yn Ward Pentref.


Sul y Cofio 11/11/2018

Gwasanaeth yn Eglwys Sant Mihangel y Fali 11/11/18 am 11.30 y bore

Gwasanaeth yn Ynys Wen, Y Fali 11/11/18 am 12.45 y prynhawn.


Cyflwyniad Morlais


Y mae rhybudd yn cael ei roddi bod yr archwiliad ar gyfer y flwyddyn yn diweddu ar 31 Mawrth 2018 wedi ei gwblhau ar 27 Medi 2018 ac mae'r cyfrifon yn awr ar gael i etholwyr lIeol eu harchwilio yn unol ag Adran 29 Deddf Archwilio Cyhoeddus (Cymru) 2004.  [ fwy o fanylion ]

Ffurflen Flynyddol 31-03-18

Adroddiad Materion yn codi 31-03-18

HANES PENTREF FALI

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Y diweddar Barchedig R. Hughes, Coedlys, Fali ddechreuodd ymchwilio i darddiad enw’r pentref. Gwnaed yr ymchwil yn ystod y flwyddyn lle roedd yr Eisteddfod Genedlaethol yn cael ei chynnal yn lleol.

Dechreuodd y Parchedig Hughes ei ymchwil trwy edrych ar hanes y plwyf. Plwyf Llanynghenedl ydy’r plwyf a dyma’r enw a roed ar y Cyngor Cymuned hyd at rhyw ychydig flynyddoedd yn ôl, er bod pentref y Fali cryn dipyn yn fwy an phentref Llanynghenedl. Sant oedd Enghenedl a oedd yn byw yn y bumed ganrif a’r farn yw bod yr ail eglwys yn Llanynghenedl wedi ei hadeiladu ar safle’r eglwys gyntaf. Mae’r ail eglwys bellach wedi ei dymchwel ac fe symudwyd y meini i Awyrlu’r Fali ar gyfer adeiladu’r eglwys yno.

Wrth gyfeirio sawl gwaith at y Fali, bu i Owen Jones, ‘Melidwy Môn’ ddatgan mai ‘Faelwy’ oedd enw’r pentref ac nid Valley fel yr adwaenir ef heddiw. Datganodd Robert Pierce, Criglas, a fu farw yn 1881 yn 86 oed, henadur a gweinyddwr lleol, wrth adeiladu y ffordd o Borthaethwy i Gaergybi, pellter o rhyw ddeunaw milltir a hanner fe ddaethpwyd cyn belled â’r cob. Yno daethant ar draws bryn bychan y bu rhaid torri trwyddo. Ar naill ochr y toriad hwn roedd mannau a elwid yn ‘Glan-Môr Tŷ Coch’ ac ar yr ochr ogleddol, man a adwaenir heddiw fel Gorad, roedd tir a elwid yn Castell Llyffant.

Go brin bod Telford na’i weithwyr yn gallu ynganu’r enwau hyn ac ar ôl cwblhau’r toriad bu iddynt alw’r llecyn yn ‘Fali’ yn unol â’i ddaearyddiaeth newydd. Yn ddiweddarach adwaenid y man hwn fel ‘Hen Fali’ a’r prif bentref yn ‘Fali’. Mae hyn yn rhoi tarddiad yr enw o gwmpas y flwyddyn 1822.

Crynodeb o “Valley, memories of a growing village” gyda chaniatâd J. Alun Shorney